Odkrywanie ikony

„Zaprawdę nigdy nie zobaczyłoby oko słońca, gdyby samo nie było słoneczne i nigdy dusza nie ujrzy piękna, jeśli sama nie będzie piękna. Niech więc najpierw każdy stanie się boski i piękny, jeżeli chce ujrzeć Boga i piękno”
[Plotyn]

zdjęcia

W stryszowskim dworze - Oddziale Zamku Królewskiego na Wawelu będzie można poznać tajemniczy świat ikon, ich istotę i teologię wyrażoną obrazami i kolorem.
14 indywidualnych twórców współczesnych wystawia swoje prace, które będzie można obejrzeć w okresie
maj-wrzesień 2004 r.

Według J. Foresta „ikona jest teologią wyrażoną obrazami i kolorem”. J. Forest
w „Modlitwie z ikonami” określa zasady ikonografii:

1. Przed rozpoczęciem pracy przeżegnaj się; módl się w milczeniu i daruj swoim winowajcom.
2. Pracuj w skupieniu nad każdym szczegółem swej ikony, jakbyś pracował przed samym Bogiem.
3. W czasie pracy módl się, by wzmocnić się fizycznie i psychicznie, unikaj przede wszystkim zbędnych słów i zachowaj ciszę.
4. Swe modlitwy kieruj w szczególności do tych świętych, których oblicze malujesz. Pilnuj, by umysł twój nie rozpraszał się, a święty będzie blisko ciebie.
5. Gdy masz wybrać kolor, wyciągnij w głębi serca rękę do Boga i spytaj Go
o radę.
6. Nie bądź zazdrosny o pracę swego bliźniego, jego powodzenie należy również do ciebie.
7. Gdy twa ikona jest już skończona, podziękuj Bogu, że w miłosierdziu Swym obdarzył cię łaską malowania świętych wizerunków.
8. Niech twa ikona zostanie poświęcona poprzez umieszczenie jej na ołtarzu. Bądź pierwszą osobą, która się przed nią pomodli, nim przekażesz ją innym.
9. Nie zapominaj o radości obdarowania świata ikonami, radości pracy przy malowaniu ikon, radości sprawiania, że święty jaśnieje przez twą ikonę, radości zjednoczenia ze świętym, którego oblicze malujesz.

Wielu z nas zadaje sobie pytanie, czym jest ikona? Czy tylko obrazem sakralnym, czy czymś więcej, co jest związane ze sferą duchowości. Takie pytanie będziemy sobie stawiać odkrywając ikonę podczas ekspozycji w stryszowskim dworze. Osobisty kontakt
z ikoną niech będzie inspiracją do własnych badań i studiowania technik warsztatowych
i symboliki, zgłębienia tajemnicy i uroku tego malarstwa.
Eikon z greckiego obraz, w sztuce bizantyjskiej i wschodnio-chrześcijańskiej obraz kultowy. Początkowo zarówno sztalugowy jak i ścienny, od czasów nowożytnych przenośny, nie związany z architekturą. Ikony malowano na drewnie lub płótnie techniką tempery lub eukastycznie czyli roztopionego wosku, od końca XVII wieku farbą olejną i akwarelami. Powstają one w wyniku żmudnej pracy, wymagającej długich przygotowań teologicznych, studiów nad symboliką a niejednokrotnie wiązało się z przeżyciami mistycznymi. Najczęściej malowane na desce lub kilku deskach łączonych i wzmacnianych zastrzałami aby uchronić przed wypaczeniem. Ikony poza drewnem i płótnem wykonywano również
w mozaice, na kamieniu, marmurze, steatycie i emalii. Najstarsze zdobiono kamieniami szlachetnymi, od XVII wieku ikony pokrywano również srebrną lub złotą blachą, pozostawiano nie zakryte twarze i ręce. Często łączymy ikony z dziedzictwem kulturowym Rosji i Kościoła Wschodniego, co jest założeniem błędnym, gdyż pierwsze ikony powstały
i rozpowszechniły się w V i VI wieku w Bizancjum, skąd przeniknęły na Ruś wraz z przyjętym chrztem w roku 988.
Ikony to niezwykłe obrazy religijne, są dziełem zrodzonym w modlitwie, w przeżyciu mistycznym, pełnych symboliki chrześcijańskiej; są dla osoby wierzącej narzędziem rozwoju duchowego, wrotami prowadzącymi do modlitwy. Kontemplowanie ikony jest komunikowaniem się z Bogiem. Ikony najczęściej przestawiają: Chrystusa jako Wszechwładcy {Pantokratora), Sędziego - Króla Królujących i takiego jakim był na ziemi, Matkę Boską, czterech Ewangelistów, św. Jana Chrzciciela, św. Mikołaja, Archaniołów Michała i Gabriela. Zgłębić tajemniczy świat ikon i ich duchową stronę jest niezmiernie trudno. Wymaga to studiów teologicznych, studiów nad symboliką chrześcijańską oraz zgłębienie materiałów źródłowych aż od czasów bizantyjskich do współczesnych. Dzisiaj już możemy sięgnąć do licznych opracowań dotyczących ikon, historii Ikonopisania oraz analizy obrazów wielkich mistrzów.
Jan Wacławski

Natalia Czarnecka

Moskwiczanka z domu Skworcowa, urodzona w 1967 roku. Sztuki malowania ikon uczyła się w szkole przy cerkwi Świętego Tichona w Moskwie. Od 1997 roku po zamążpójściu
i założeniu rodziny zamieszkuje w Polsce, w Kolbuszowej. Oprócz pasji ikonopisania maluje drewniane jajka i szkatułki, zachowując w nich żywy obraz ikony. Swoje prace wystawiała w Kolbuszowej, Kazimierzu nad Wisłą, Tarnobrzegu, Włodawie, Lublinie, Ząbkowicach Śląskich oraz w Moskwie. Jej prace znajdują się także w Paryżu. Ikony Natalii są do nabycia w Art Studio - galeria w Mielcu.

Zdzisław Pękalski

Urodzony we Lwowie w 1941 roku. Dzieciństwo spędza
w Przemyślu, dokąd przyjeżdża z rodzicami z kresów wschodnich. Ukończył Studium Nauczycielskie w Rzeszowie, następnie studia wyższe na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie w Instytucie Wychowania Artystycznego. Od roku 1965 mieszka w Hoczwi. Od dziesięciu lat, będąc emerytem, całkowicie poświęca się swoim pasjom i twórczości plastycznej. Nauczyciel, pedagog, wychowawca wielu młodych artystów,
z których część ukończyła licea plastyczne i ASP. Kolekcjoner, zbieracz archiwaliów, ceramiki, eksponatów etnograficznych, fajek, butelek i niezliczonej ilości innych przedmiotów; jednocześnie konserwator, kustosz, przewodnik w założonej przez siebie Izbie Regionalnej w Hoczwi. Społecznik, współtwórca Bieszczadzkiej Grupy Twórczej, działającej od 1978 roku. Od ponad czterdziestu lat rzeźbi i maluje, w 1978 roku debiutował jako poeta. Swoje prace prezentował na licznych wystawach w kraju i zagranicą. Żywa legenda Bieszczadów, właściciel galerii przy rozstajach dróg w Hoczwi, gdzie tworzy niezwykłe misterium dla odwiedzających. Ikony maluje wykorzystując nietypowe tworzywo m.in. drzwiczki do chlewika, deski ze spalonego kościoła, z oryginalnymi okuciami i wiele innych przypadkowo znalezionych materiałów. W dworze stryszowskim prezentowano już część prac Pękalskiego na wystawach „Sztuka bieszczadzkich połonin” i „Wyczarowane w drewnie”.

Malwina Wójcik

Absolwentka Małopolskiego Uniwersytetu Ludowego we Wzdowie, gdzie zdobyła dyplom instruktora rękodzieła artystycznego i gdzie uczyła się umiejętności w zakresie haftu, ceramiki, tkaniny artystycznej i malarstwa. Swoją umiejętność ikonopisania rozwinęła podczas praktyk w Pracowni Ikon w Cisnej u Jadwigi Denisiuk. Pobyt tam, pozwolił jej nie tylko na doskonalenie warsztatu malarstwa ale również na studiowania teologii, symboliki, historii malarstwa ikon i ich znaczenia w Kościele Wschodnim. Obecnie mieszka w Brelikowie, niedaleko Ustrzyk Dolnych. Swoje prace wystawiała w bieszczadzkich galeriach sztuki.

ks. Jacek Wróbel SJ

Jezuita, urodzony w 1972 roku. „Pracuję jako duszpasterz akademicki w Warszawie
i zajmuję się teologią chrześcijańskiego Wschodu. Od paru lat moje zainteresowania skonkretyzowały się na ikonie, jako esencji przekazu tradycji chrześcijańskiej. Zaczynając od kontemplacji i poznawania jej tajemnicy, z czasem zająłem się warsztatem ikonopisania, którego też od 3 lat uczę na studenckich spotkaniach zatytułowanych Droga ikony jako miejsce spotkania Boga z człowiekiem. Osobiście odkrywam ikonę jako środek przekazu własnego i wspólnotowego doświadczenia duchowego. To też skłoniło mnie do podjęcia trudu towarzyszenia innym na Drodze ikony. Moim pragnieniem jest, aby w ikonie widziano dziś nie tylko piękny relikt przeszłości, ale przede wszystkim ścieżkę medytacji i modlitwy w docieraniu do Boga przez piękno.”

Mateusz Środoń

Mateusz Środoń urodzony 1972 roku. Magister sztuki, absolwent Wydziału Grafiki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych i Szkoły Malarstwa Bizantyjskiego Świętej Metropolii Pireusu w Grecji.
Ważniejsze realizacje:
1998 - Krzyż Św. Franciszka w Kaplicy Sióstr Kapucynek w Siennicy
1999 - Ikona Trójcy Świętej w kaplicy klasztoru ewangelickiego Christusbrudershaft Selbitz, Niemcy
2000-2003 polichromie i ikony w kościele pod wezwaniem Imienia Najświętszej Maryji Panny w Międzyle- siu pod Warszawą.

Waldemar Kordyaczny

Urodzony w 1959 roku w Rzeszowie. Mieszka i tworzy w Lesku. Dyplom ASP w Krakowie - wydział grafiki warsztatowej. Dyplom w 1987 roku z ilustracji książki i grafiki.
W dorobku wiele wystaw indywidualnych i zbiorowych m.in. Lesko, Sanok, Krosno, Rzeszów, Dębica, Tarnów, Przemyśl, Gorlice, Warszawa, Kraków. Udział w wystawie Artyści Polski południowo - wschodniej 1950 - 2000; Srebrny czworokąt oraz Współczesna sztuka książki - Polska, Niemcy, Holandia, Włochy, USA. Uprawia malarstwo, grafikę oraz rysunek. Liczne opracowania graficzne do książek oraz tomików poezji. Otrzymał również nagrody i wyróżnienia w dorocznych wystawach Obraz, rzeźba, rysunek, grafika roku BWA Rzeszów

Krzysztof Kabat

Wielkopolanin, urodzony w 1954 roku w Chodzieży. W roku 1978 ukończył studia teologiczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim ze specjalizacją teologii bizantyjskiej i ruskiej
w Katedrze Porównawczej i Ekumenicznej u ks. prof. Wacława Hryniewicza. Obecnie pracuje jako nauczyciel w szkole podstawowej w Nowym Targu, gdzie również prowadzi warsztaty rysunku i grafiki dla młodych adeptów sztuki. W bieżącym roku obchodzi 25-lecie pracy twórczej. W swoim dorobku ma liczne wystawy indywidualne i zbiorowe w kraju i zagranicą oraz realizacje związane z wystrojem wnętrz kościołów. Ikony pisane przez Kabata, głównie w technice olejnej, akwarelowej opierają się na ustalonych kanonach tematycznych, realizowane indywidualnym językiem malarskim. Inną pasją artysty są góry, szczególnie Tatry, turystyka wysokogórska i kultura podhalańska. Od 1981 roku jest członkiem Związku Podhala w Ludźmierzu, jest również członkiem Stowarzyszenia Artystów Plastyków „Sztuka Podhalańska” w Zakopanym. Od 1989 roku członkiem Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, gdzie obecnie pełni funkcję Prezesa Zarządu Głównego.

Jadwiga Denisiuk

Urodziła się w 1951 roku w Zamościu. Po ukończeniu studiów rolniczych na Akademii Rolniczej w Krakowie osiedla się w urokliwych Bieszczadach, począwszy od Średniej Wsi, Skorodne, Cisna, Wańkowa. Sztuki ikonopisania uczy się przez kilka lat, począwszy od pracowni konserwatorskiej Agnieszki Kwiatkowskiej - Słowik, a od 1990 roku pracuje samodzielnie. W swoich pracach posługuje się techniką tempery jajowej z wykorzystaniem technik pozłotniczych - obowiązującej i uświęconej tradycją w ikonopisarstwie. W swoim dorobku artystycznym ma prace wystawiane w Czarnej, Lesku, we Francji oraz wiszące
w cerkwiach i kościołach. W najbliższym czasie planuje 4 duże wystawy we Francji, na których pokaże ikony karpackie. Odzwierciedlają one charakter pogranicza dwóch kultur: wschodniej i zachodniej. Prowadząc pracownie ikon wraz ze współpracownikami wykonuje kopie średniowiecznych ikon ruskich, greckich i gotyckiego malarstwa tablicowego. Na uwagę zasługują piękne bieszczadzkie ikony Matki Boskiej. W odnowionej cerkwi w Łopience znajduję się replika cudownego obrazu z Polańczyka. Aktualnie współpracuje z Elżbietą Borkowską - Gibas absolwentką Królewskiej ASP w Sztokholmie, prowadząc z nią Pracownię VERAIKON.

Jerzy Wojtowicz

Absolwent Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Od 1981 roku pracuje w pracowni renowacji zabytków przy Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku na stanowisku starszego konserwatora zabytków ruchomych. Zajmuje się działalnością artystyczną w zakresie malarstwa, rysunku, grafiki, konserwacji zabytków. Jest członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków. W swoim dorobku ma wiele wystaw w kraju i zagranicą: Włochy, Szwecja, Holandia. Jest założycielem Studia Ikony Karpackiej w Sanoku, nawiązującej do tradycji małych warsztatów ikonowych z XVI-XVIII wieku, którego celem jest popularyzacja malarstwa ikonowego, tworzenie i kopiowanie ikon stylowo związanych z tradycją ikony karpackiej. Organizuje liczne warsztaty, odczyty, współpracuje z ikono - grafikami i ar-
tystami z wielu krajów.

Luctyna i Maciej Gutowscy

Wakacyjne pobyty, wędrowanie po bieszczadzkich dróżkach i szlakach początkiem lat 80-tych były przełomowe dla podjęcia istotnych decyzji życiowych. Justyna i Maciej Gutowscy zdecydowali się porzucić dobre posady w przemysłowych Pabianicach i osiąść
w Górach Słonych w Tyrawie Wołoskiej, w drewnianej chałupie z dala od głównych dróg. Prowadzą gospodarstwo agroturystyczne gdzie goszczą pragnących ciszy i spokoju wczasowiczów. Atrakcyjna okolica, bieszczadzkie klimaty i przepiękne drewniane cerkwie zainspirowały ich do malowania ikon, nierozerwalnie związane są z dziejami tego regionu. Ikonopisaniem zajmują się od sześciu lat, są to kopie ikon mińskich, gruzińskich, bizantyjskich, kreteńskich. Malowane na nietypowych materiałach jak: chomonta końskie, okna, drzwiczki. Wystawiali swoje prace w galeriach w Sanoku, Przemyślu, Krakowie, Sandomierzu, Łodzi, Łańcucie, Krasiczynie, Przysłopiu, Lesku, ostatnio w Starej Prochowni w Warszawie.

Marzena Zając

W Liceum Ogólnokształcącym w Ustrzykach Dolnych uczęszczałam do klasy o profilu matematyczno - fizycznym. Studiowałam polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim
w Krakowie. Po skończonych studiach wróciłam w rodzinne strony, gdzie pracuję w szkole ucząc języka polskiego. Malowanie zawsze było moją pasją. Bieszczadzkie krajobrazy
i nastroje sprawiają, że na moich obrazach pojawiają się ikony, urokliwe cerkiewki oraz kwiaty z własnego ogródka. Maluję farbami olejnymi.
Ważniejsze wystawy:
- Muzeum Przyrodnicze, Ustrzyki Dolne, 1991 r.
- WDK, Rzeszów. 1992 r.
- Małopolski Uniwersytet Ludowy, Wzdów, 1994 r.
- Zarząd Główny PTTK, Kraków, 1994 r.
- Klub na Kruczej, Warszawa, 1995 r.
- Wystawa BPN w Gołubniu Dobrzyniu, 1995 r.
- Muzeum Regionalne, Brzozów, 1998 r.
- Zamek, Niepołomice, 1998 r.
- Galeria „Barak”, Czarna, 2000 r.

ks. Stanisław Wojcieszak

Ksiądz Stanisław Wojcieszak urodził się w 1951 roku w Słopnicach w powiecie limanowskim. Po ukończeniu Liceum Ogólnokształtującego w Limanowej wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1973 roku i był wikariuszem w Tropiu, proboszczem w Przecławiu, a od 1988 roku jest proboszczem w Ochotnicy Dolnej. Oprócz pracy duszpasterskiej ks. Stanisław korzystając z darów Bożej Opatrzności rozwija swoje rozliczne zainteresowania i pasje. W obrazach Stanisława Wojcieszaka przeważa tematyka religijna, ukazująca wydarzenia biblijne, przedstawiającego Chrystusa, Matkę Bożą, postacie Świętych Pańskich, scenki rodzajowe, zwłaszcza z życia górali, ich zwyczaje i obrzędy oraz piękne kompozycje kwiatowe. Pomimo tak krótkiego okresu twórczego w pracach artysty zauważa się lekkość linii, dynamizm i kolorystykę, dopracowanie tematu.

Barbara i Krzysztof Cudo

Krzysztof Cudo. Malowaniem - pisaniem ikon zajmuje się od 10 lat. Studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Jest członkiem Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Twórców Sztuki Sakralnej „Ecclesia”, które jest miejscem spotkań artystów, którzy chcą dzielić się nie tylko talentami, ale i wiarą. Misją pracy twórczej K. Cudo jest świadczenie o Bogu poprzez sztukę. Główny jej cel to ukazywanie Oblicza Boga i Jego Świętych w dziełach, które powstają poprzez nasze serca, umysł i ręce. Wykonuje projekty wnętrz sakralnych oraz prace w różnych technikach malarskich: tempera, olej, akwarela, akryl, pastele. W oparciu o różne podkłady: pergamin, drewno, płótno, zaprawy wapienne itp.
Barbara Cudo. Absolwenta Wyższej Szkoły Filozoficzno - Pedagogicznej „Ignatianum”. Członek Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Twórców sztuki Sakralnej „Ecclesia”. Malowaniem - pisaniem ikon zajmuje się od 7 lat. Wykonuje prace w technice temperowej i olejnej.

Bogusław Andres

Bogusław Andres. Urodziłem się ( 1974 roku) i wychowałem na Pogórzu Przemyskim, gdzie pomimo upływu czasu nadal zachowało się niemało starych cerkwi. Z zamiłowania
i wykształcenia jestem leśnikiem. Ikony maluję zaledwie od 10 lat. Oprócz wielkiego mistycyzmu jakim emanuje i urzeka ikona, jest ona dla mnie również częścią historii i kultury
w której wzrastałem. Pisanie ikon jest dla mnie przede wszystkim modlitwą.